Halka Moniuszki wielu kojarzy się z cepeliadą lub przymusowym wyjściem do opery. Ale gdy tylko damy Halce szansę słuchać jej historii serio, z całym zaangażowaniem, objawia się nam utwór w treści uniwersalny i odważny, a emocje i przeżycia głównych postaci stają się bliskie. Bohaterka uczciwie odczytanej partytury okazuje się być prawdziwą heroiną, godną poprzedniczką wielkich bohaterek operowych: Toski, Madamy Butterfly, księżniczki Turandot. Można doszukać się w niej cech mitycznej Medei, można analizować ją w kontekście współczesnych studiów gender nad społeczno-kulturową tożsamością płciową, rozpatrywać jej dylematy jako chrześcijanki i katoliczki, można wreszcie opowiedzieć ?Halką? odwieczną historię wielkiej miłości, zdrady i obłąkania z zazdrości. Dzisiejsze czasy wszechanaliz i wszechinterpretacji pomagają głębiej zrozumieć problemy tego dzieła i jego bohaterów;  to nie Halka musi dojrzeć do współczesności, to współcześni interpretatorzy muszą starać się godnie sięgnąć jej poziomu.

Halka była pierwsza operą Moniuszki. Komponował ją w prowincjonalnym Wilnie, marząc o napisaniu takiego dzieła, jakie tworzyli wielcy włoscy i francuscy kompozytorzy tamtego okresu ? Donizettiu, Bellini, Auber, Rossini. Tyle, że z polskim tematem i wykorzystującym elementy polskiej muzyki. Na pozór banalna historia (szlachcic uwodzi i porzuca chłopkę) w roku powstania dzieła (1848) musiała wyglądać wręcz wywrotowo. Dwa lata wcześniej galicyjski chłopi rzucili się z siekierami na szlacheckie dwory. Temat relacji wieś-dwór był wówczas niezwykle ostry i kłopotliwy. Dziś jest on zupełnie obcy i do dyspozycji mamy historię nieszczęśliwych ludzi, którzy niefortunnie lokują swoje uczucia. Moniuszko wystawił dzieło skromnymi siłami wileńskimi i musiał czekać aż 10 lat (winę za to ponosił pewnie drażliwy temat), nim wystawił je warszawski Teatr Wielki. Warszawa była wstrząśnięta ? do tej pory jeszcze żaden z polskich kompozytorów nie napisał opery z takim rozmachem, świetnie wykorzystującej zachodnie wzory, dającej śpiewakom, chórowi, baletowi i orkiestrze   możliwości popisu (w głównych partiach wystąpili najlepsi polscy śpiewacy tamtych czasów ? Paulina Rivoli jako Halka i Julian Dobrski jako Jontek). A przy tym w muzyce pobrzmiewała nuta narodowa (co w czasach zaborów było szczególnie przez publiczność cenione) i słowiańska (potraktowanie chóru nie jako ozdobnika, jak bywało to w operach włoskich, ale jako pełnoprawnego bohatera opery). Prędko i na swoje nieszczęście  Halka stała się dziełem narodowym, wyniesionym na piedestał, wrzuconym w formalinę nawyków, patetycznym, przez co pozbawionym ludzkiego oblicza. Stała się utworem, którym uświetnia się inauguracje, otwarcia i rocznice, dziełem które się ceni, a nie kocha. Do dziś każda inscenizacja wykraczając poza XIX-wieczny kanon narażona jest na ataki konserwatywnej części krytyki. Wierzymy, że nasza inscenizacja Halki, przyczyni się, do tego, że publiczność potraktuje to dzieło nie z szacunkiem, ale z miłością.